Hoewel Duitsers meesterlijke popmuziek in eigen taal produceren, blijft succes in Nederland uit. Is het dan echt die oorlog, waar onze generatie nauwelijks iets mee te maken heeft? Is er gebrek aan platform? Of draait het toch om de Duitste taal, die de meeste Nederlanders als ondragelijk ervaren?

Wir Sind Helden, de Duitse band die tijdens het WK in 2006 bekend in Nederland doordat NOS Studio Voetbal hun nummer Wenn Es Passiert aan het einde van het programma gebruikte, maakte twee jaar geleden een optimistische videoclip. Een animatie in de clip van hun Endlich Ein Grund Zur Panik laat zien hoe de Helden in de hitlijsten Engelstalige nummers voorbij vliegen en op nummer een komen te staan. Leuk idee, maar de titel van het lied zegt genoeg: Er is ein Grund zur Panik als het om Duitstalige popmuziek gaat. Hoe leuk we ook allemaal meeneuriede met Wenn Es Passiert tijdens het WK, het lied van de Helden was na twee weken verdwenen uit de Top 40, met nummer 36 als hoogst behaalde plaats. Op het moment komt Peter Fox met zijn Haus Am See stilletjes de hitlijsten binnen. Maar hoe lang zal hij er blijven en hoe ver zal hij komen? Want een Duitser, dat is één. Maar als hij dan nog eens in zijn eigen taal zingt, is de gemiddelde Nederlander er al bij voorbaat klaar mee.

‘Wij hebben niets met Duitsland,’ stelt muziekjournalist Theo Ploeg. Volgens Ploeg, tussen 2004 en 2007 woonachtig in Duitsland en kenner op het gebied van Duitse muziek, heeft het met name met cultuur te maken dat wij Nederlanders zacht gezegd niet weg zijn van de muzikale uitspattingen van onze Oosterburen. ‘Er klinkt altijd iets Europees door in Duitse muziek. Wij Nederlanders houden toch meer van Engels en Amerikaans geluid. Dat geldt niet alleen voor muziek; onze cultuur en economie zijn duidelijk Anglo-Amerikaans georiënteerd.’ Niet-Engelstalige muziek heeft het dus moeilijk. Niet alleen de Duitsers lijden hieronder. De Franse muziek krijgt ook al jaren geen stok meer tussen de deur bij de Nederlanders.

Wie in september 2007 bij het concert van Wir Sind Helden in Amsterdam aanwezig was, zal zich over dit sombere beeld verbazen. Ruim een jaar na het WK was een bomvol Paradiso de Helden nog niet vergeten. Nederlandse fans die de Duitse teksten volledig meezongen, geen tegengeluid van het publiek wanneer de bandleden tussen het spelen door praatjes hielden in het Duits en opvallend: gemopper op support act Polarkreis 18, inmiddels bekend door het hitje Allein Allein, die slechts enkele woordjes Duits zongen en het publiek veilig in het Engels toespraken.

Als Duitstalige band een Nederlandse zaal bomvol krijgen. Ja, helden zijn Wir Sind Helden zeker, want Duitstalige muziek in een uitverkochte zaal is een uitzondering op de regel. Theo Ploeg vertelt over het einde van de jaren ‘90, de tijd dat dit ook zo af en toe gebeurde. In die tijd werkte hij voor het tijdschrift Opscene en maakte een special over Duitse popmuziek. Blumfeld en Tocotronic waren eind jaren ‘90 kort populair in Nederland. Beide bands kwamen uit de Hamburger Schule. De Hamburger Schule is een genre dat in de jaren ‘90 ontstond vanuit punk, grunge en alternatieve popmuziek. Het genre kenmerkt zich door intelligente teksten in het Duits, met maatschappij kritische thema’s. ‘Het waren indiepopbands met een eigen gezicht,’aldus Ploeg. ‘De band Tomte heeft het nu overgenomen, maar de hoogtijdagen van dat specifieke genre liggen achter ons. Het komt vast wel weer terug, want muziekcultuur beweegt zich in golven.’

Hoe zit het dan met de thema-avonden als Berlin Ruft An, Ein Abend In Amsterdam en Im Westen Nichts Neues? Die avonden zijn toch redelijk succesvol en draaien toch om Duitse muziek? Daar zit een kern van waarheid in. Maar de festivals programmeren, op een aantal uitzonderingen na, toch vooral electro en dance. Muziek waarbij tekst, en dus Duitse tekst, niet erg belangrijk zijn. De festivals borduren vooral voort op de dancescene die in Berlijn, op het meest een van de meest toonaangevende steden in de wereld, hip is. De programmering van de festivals valt niet zo in de smaak bij Theo Ploeg. ‘Ik vind de programmering niet exemplarisch voor wat er in Duitsland gebeurt. Daarbij ligt de nadruk heel erg op muziek zonder tekst. Dat is in Nederland natuurlijk “hip”.’

Is er hoop? Volgens Ploeg zal Duitstalige muziek in Nederland nooit een groot succes worden. Door de taal en Anglo-Amerikaanse focus, maar ook door gebrek aan media aandacht. ‘Er is een medium als een blog nodig voor Duitse muziek, met fragmenten van bands en video’s. Zo kun je, door gericht ermee te adverteren bij potentieel interessante lezers, iets teweeg brengen. Want ondanks web 2.0 komen mensen echt niet in aanraking met nieuwe muziek, wanneer ze niet weten als het bestaat.’