Zaterdagmiddag in Leiden. De Volendamse palingpopgroep De 3J’s staan op het dak van het station te zingen. Gelukkig kunnen filmnerds zich fijn verschuilen in de bioscoop, want het Leids Film Festival is nog steeds in volle gang. De Estische zwarte komedie Autumnball, twee jaar geleden een succes op het International Film Festival Rotterdam, was zelfs uitverkocht. Voor ondergetekende werd het een dag vol Russen en een Duitse superster.

Tale in the Darkness

Geen liefde, geen vriendelijkheid, geen levenslust, geen geluk. Na een minuut of tien vraag je je al af waarom hoofdpersoon Angelina zichzelf eigenlijk nog niet van kant heeft gemaakt.

Angelina werkt bij de kinderbescherming, onderdeel van de politie, in een Noord-Russisch kuststad. Haar bestaan is leeg en de mensen in haar omgeving zeuren dat ze moet trouwen. Maar het enige wat ze heeft is een vreemde verhouding met Dimych en haar wekelijkse danslessen, waar ze steevast langs de kant de andere paren gadeslaat omdat ze geen danspartner heeft. “Je bent een fucking oude droogkloot,” zegt een van de kinderen die ze onder haar hoede heeft.

Op basis van de woorden van het kind, besluit Angelina een nieuwe wending aan haar leven te geven. Althans, zo omschrijft het programmaboekje van het Leids Film Festival de stappen die Angelina zet. Wat de kijker daadwerkelijk voorgeschoteld krijgt is een deerniswekkende, treurige jonge vrouw, die rondhangt met vage types zonder dat het ook maar iets oplevert. De vage types worden overigens niet aan de kijker geïntroduceerd en duiken vanuit het niets op.

Nikolay Khomeriki schetst met Tale in the darkness een portret van een intens leeg bestaan. Met behulp van grauwe kleuren en minimalistisch acteerwerk van hoofdrolspeelster Alisa Khazanova lukt dat aardig, maar meer dan leegte is er niet.

Tsar

Tsaar Ivan de Verschrikkelijke is een dankbaar onderwerp voor de cinema. Zo maakte de Russische meester Sergej Eisenstein een trilogie over de gruwelijke heerser, waarvan het derde deel werd vernietigd door Stalin. Nu, in 2009, is er weer een Ivan-film.

Het is de zestiende eeuw. Rusland is in de greep van chaos en Ivan de Verschrikkelijke is ervan overtuigd dat hij tekens van boven kan ontvangen en hij ziet het Laatste Oordeel komen. Hij grijpt de absolute macht en ruimt elke vijand die hem in de weg staat uit de weg. In deze periode durft Philip, superieur van het klooster en Ivans beste vriend, zich tegen de tirannieke tsaar te verzetten. Wat volgt is een botsing tussen twee visies, moraliteit en rechtvaardigheid en tussen God en de mens.

Regisseur Pavel Lungin trekt alles uit de kast om van zijn film een waar spektakel te maken: overheersende epische muziek, bloederige veldslagen en nietsverhullende martelscenes. Verder is de keuze voor Pyotr Mamonov als Ivan de Verschrikkelijke zacht gezegd uitstekend. Op een bijna angstaanjagende wijze zet de acteur de akelige vorst neer.

Tsar is een wervelend, maar weinig vernieuwend historisch drama. Leuk voor Russen en liefhebbers van de Russische geschiedenis, maar voor de rest niet strict noodzakelijk.

Hilde

‘Hoe oud was Dietrich toen ze naar Hollywood vertrok?’ De oorlog is voorbij en actrice Hildegard Knef is ongeduldig. Ze wil weg, furore maken in Hollywood. Des te groter is de teleurstelling als het tegenvalt in Amerika. Hildegards leven wordt bepaald door filmbonzen, er zijn geen rollen voor haar en ze voelt zich eenzaam.

Een film over Hildegard Knef kon eigenlijk niet uitblijven. Knef was een van de belangrijkste actrices in na-oorlogs Duitsland en wordt vaak in een adem genoemd met Marlene Dietrich. Knef speelde in de eerste film die na de oorlog in Duitsland werd gemaakt (Die Mörder sind unter uns), veroorzaakte grote schande met een korte naaktsscene in de film Die Sünderin en werd met haar doorrookte stem naast actrice ook nog een van Duitslands grootste zangeressen.

Op het eerste gezicht lijkt Hilde een doodgewone biopic. We zien Hildegard, tijdens de Tweede Wereldoorlog letterlijk en figuurlijk vechten om te overleven en haar droom niet te vergeten. We zien haar opkomst, het drama, haar liefdes en diverse dieptepunten. Maar wie verder kijkt, merkt de bijzonderheden aan deze film al snel op. Er is met veel aandacht gewerkt aan dialogen, waardoor de kijker de meest kleine bijfiguren in drie minuten leert kennen. Al zien we sommigen de hele film niet meer terug, het schetst een uitermate goed beeld van de personen met wie Hildegard Knef zich inliet, wat haar gedrag weer verklaart. Ook het nationaal geweten van het na-oorlogse Duitsland en de Duitse identiteit is, door de twijfels van Hildegard, stilletjes verweven in de film.

Het is gemakkelijk om Hilde te bestempelen als de Duitse La Vie En Rose. Wat betreft de actrice die de rol van Hildegard Knef zou dat terecht zijn. Heike Makatsch (die zelf alle Knef liedjes zingt in de film) zet de Duitse legende op dezelfde legendarische manier neer als Marion Cotillard in de huid kroop van Edith Piaf. Gelukkig voor Makatsch staat zij in een beter uitgebalanceerde film dan collega Cotillard. Buiten de soms doorgedraaide scenes waarin Hildegard door het lint gaat, is Hilde een goed te behappen biopic die niet bol staat van overdreven drama. De keuze om de laatste jaren van Knef, waarin zij leed aan kanker, niet op te nemen in de film, dragen hier ongetwijfeld aan bij.