Jodenvervolging, de oorlog op de Balkan, afslachtingen in Rwanda; na elke volkerenmoord roept de wereld dat het nooit meer mag gebeuren. Maar waarom sluiten de mensen al jaren hun ogen voor de genocide die elke dag in de Soedanese provincie Darfur plaats vindt? Documentairemaker Paul Freedman onderzoekt dat, en vele andere zaken rondom het conflict in Darfur, in de film Sand and Sorrow.

Aangevreten lichamen, platgebrande dorpen, gewonde kinderen: geen enkele waarheid uit Darfur blijft de kijker bespaard. En dat is nodig. Niet alleen de schokkende beelden schreeuwen dat, maar ook het hele leger aan deskundigen dat Freedman laat aantreden. Op één na dan, want de woordvoerder van de Soedanese regering, Abdulrahman Al-Zuma, beweert dat er weinig aan de hand is. ‘Wij hebben geen dingen als genocide.’

Het conflict in Darfur begon in 2003, toen het Soedanese leger werd aangevallen door de Darfurse rebellengroepen JEM en SLA. De Arabische militie Janjaweed greep in, met steun van de Soedanese regering. Wat volgde was een systematische etnische zuivering. De Janjaweed brandden de dorpen van de Afrikaanse stammen plat, vernietigden hun gewassen en moordden hun vee uit. Ondanks het officiele vredesakkoord uit 2006, worden er tot op de dag van vandaag Darfurianen verkracht en vermoord. Sand and Sorrow legt gedegen uit wat de precieze achtergronden van het conflict zijn. En hoewel de uiteenzetting over de totstandkoming van het vredesakkoord minder solide is, wordt het hoe en waarom rond de ellende in Darfur goed duidelijk.

Regisseur Freedman probeert in deze film zo’n beetje alle kanten van de genocide te belichten. Een nobel streven, maar onmogelijk in anderhalf uur. Freedman wil alles tegelijk: slachtoffers een stem geven, de nalatigheid van het Westen aan de kaak stellen, de media aanklagen wegens het te weinig aandacht geven aan de kwestie, en laten zien hoe moeilijk het is om hulp te verlenen in en om de vluchtelingenkampen. Ook wordt de kijker overspoeld met meningen van te veel deskundigen.

De andere kant van de medaille is dat de overvloed aan informatie en kenners de vorm en het ritme van de film ten goede komt. Freedman wisselt beelden van onderhandelende leiders af met verhalen uit het veld, bijvoorbeeld die van Sabina Blay, een lid van de Civilian Police Force die verkrachte vrouwen bezoekt in de vluchtelingenkampen. Ook de tekeningen, gemaakt door Soedanese kinderen in de kampen dragen bij aan de variatie binnen de film. Verder is de keuze voor George Clooney als verteller een goede, aangezien de acteur en Darfur-activist een fijne, zalvende stem bezit.

Sand and Sorrow heeft een mooi doel, maar door te veel middelen is het geheel wat onoverzichtelijk. Het is te hopen voor die miljoenen vluchtelingen dat dat doel, meer aandacht voor de slachtoffers van het conflict, bereikt wordt.